Scripta manent online vol. 3

Τι πιο ωραίο από το να απολαύσετε τον καφέ σας αυτό το Κυριακάτικο πρωινό φέρνοντας στο μυαλό σας τις μέρες της Χριστουγεννιάτικης αγοράς των μικροϋπολογιστών της Ελλάδας του 1986; Ο Μιχάλης Ιωαννίδης συνεπικουρούμενος από τα τεύχη των Pixel και MicroMad των ημερών εκείνων αναλαμβάνει να σας κάνει συντροφιά σε ένα μικρό ταξίδι 35 χρόνια πίσω στον χρόνο.

Δεκέμβριος 1986 : MicroMad τεύχος 9 vs Pixel τεύχος 27

Ξεκινάμε αυτή τη φορά με το MicroMad, που στο εξώφυλλό του έχει test του BBC Master σε ένα κατά γενική άποψη καθόλου ενδιαφέρον εξώφυλλο. Πηγαίνοντας στα περιεχόμενα ξεκινάμε από τη στήλη "μεταξύ μας" που ασχολείται κυρίως με το νέο τρόπο εκτύπωσης του περιοδικού σε σύγχρονες ηλεκτρικές μηχανές εκτύπωσης που πλαστικοποιούν και το χαρτί. Επίσης ασχολείται με τον Χριστουγεννιάτικο διαγωνισμό. Χριστουγεννιάτικου διαγωνισμό έχει και το αντίστοιχο τεύχος Δεκεμβρίου του Pixel, που έχει ως βασικό θέμα στο εξώφυλλο το "tele computing" - και αυτό με ένα αδιάφορο εξώφυλλο.

Μπαίνοντας στα νέα των περιοδικών, εκείνη την εποχή κυριαρχεί ένα και μόνο θέμα, ο νέος Amstrad PC1512, είναι φτηνός, είναι 100% συμβατός, συνοδεύεται από software, είναι φοβερός και τρομερός, και γενικά σαν μηχάνημα στην αργκό θα λέγαμε "μιλάμε δικέ μου δεν υπάρχει!". Μόνο που στην κυριολεξία δεν υπάρχει, διότι σχεδόν κανένα μαγαζί δεν τον έχει διαθέσιμο προς πώληση! Στην Ελλάδα τα Χριστούγεννα του 1986-87 δεν υπήρχε σχεδόν κανένας διαθέσιμος στην αγορά. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Alan Sugar, η τιμή του θα αυξηθεί μετά τα Χριστούγεννα ώστε να μειωθεί η ζήτηση! Και ειδικά τα μοντέλα με σκληρό δίσκο ή 2 disk drives θα αργήσουν πάρα πολύ να κυκλοφορήσουν στην αγορά ώστε η Amstrad να προλάβει να διώξει το στοκ των πρώτων 1512 με μονό drive!

Και εδώ θα γίνει μία σημαντική παρένθεση με την εκ των έσω εμπειρία του γράφοντος για το τι γινόταν τότε στην Ελλάδα. Η επίσημη αντιπροσωπεία δεν ήξερε εάν ένα νέο μηχάνημα σαν τον 1512 θα πιάσει στην αγορά και για αυτό παρήγγειλε λίγα κομμάτια. Όταν το μηχάνημα άρχισε να προπαραγγέλλεται σαν ζεστό ψωμάκι στην Ελλάδα τα αποθέματα της Ελληνικής αντιπροσωπείας εξαντλήθηκαν και η αντιπροσωπεία έριξε το φταίξιμο στην Αγγλία. Και επειδή έδινε χρήματα στα ελληνικά περιοδικά του χώρου και τα έλεγχε όπως ήθελε, αυτά με την σειρά τους δεν έριξαν το φταίξιμο στην Ελληνική αντιπροσωπία που δεν έφερε αρκετά κομμάτια στην Ελλάδα, το έριξαν στην Αγγλική Amstrad. Έτσι, στην χριστουγεννιάτικη αγορά δεν υπήρχαν Amstrad 1512 στα καταστήματα, μόνο ελάχιστα από ανεξάρτητους εισαγωγείς. Η αντιπροσωπία έπαιρνε χρήματα χωρίς να δίνει μηχανήματα και έβαζε τον κόσμο σε λίστα αναμονής! Μάλιστα υπήρχε το εξής απίστευτο φαινόμενο ότι υπήρχαν κάποια λίγα καταστήματα πώλησης υπολογιστών που διέθεταν 1512 τα οποία και ανάρτησαν τεράστιες κρεμαστές ταμπέλες που ανέφεραν "ΕΧΟΥΜΕ AMSTRAD 1512"! Θυμίζουμε ότι η πρώτη παρουσίαση στην Ελλάδα έγινε στις 24 Σεπτεμβρίου και θα ερχόντουσαν τα πρώτα μηχανήματα στις αρχές Οκτώβρη και τώρα είχε τελειώσει το 1986 και ακόμα δεν είχαν έρθει στην Ελλάδα.

Συνεχίζουμε στο Pixel με διάφορα νέα όπως interfaces για Amstrad και Spectrum, καινούριο software και αναβαθμίσεις για αρκετά άλλα home-micros και περναμε στο βαρύ χαρτί του περιοδικού, την στήλη "Εδώ Λονδίνο" με την οποία θα ασχοληθούμε και θα σχολιάσουμε ιδιαίτερα. Κύριο θέμα της στήλης τι άλλο από το νέο Αmstard PC 1512 και τα αρνητικά του - τα θετικά τα ξέρουμε. Το πρώτο που σχολιάζεται αρνητικά είναι η επερχόμενη αύξηση της τιμής του. Η τιμή του είναι τόσο χαμηλή που ούτε η Αmstard δεν μπορεί να την κρατήσει και ο συντάκτης αναρωτιέται εφόσον δεν μπορούσε να την διατηρήσει, γιατί δεν ανακοίνωνε από την αρχή την πραγματική τιμή που θα μπορούσε να πουλήσει το μηχάνημα; Η δικαιολογία για την αύξηση της τιμής του μηχανήματος είναι η αύξηση της τιμής του γιεν. Πολύ ωραία λέω εγώ, έλα όμως που τα 1512 κατασκευάζονται στην Κορέα! Καθώς η τιμή είναι το πρώτο πρόβλημα που προέκυψε, το δεύτερο φαίνεται πιο σημαντικό και αφορά τα ήδη πουλημένα/πληρωμένα μηχανήματα. Υπάρχει αδυναμία προμήθειας των καταστημάτων με μηχανήματα και καθυστέρηση στην παράδοση μηχανημάτων που έχουν ήδη πληρωθεί από τους αγοραστές. Τρίτο πρόβλημα είναι το τροφοδοτικό, το οποίο δεν είναι 135 Watts όπως ισχυρίζεται η Amstrad, και υπερθερμαίνεται κάτω από κάποιες συνθήκες. Εάν το μηχάνημα χρησιμοποιηθεί ως έχει, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα, εάν όμως προστεθούν κάρτες τότε παρουσιάζονται προβλήματα υπερθέρμανσης και έτσι πολλές εταιρείες ακύρωσαν τις παραγγελίες μετά από δόκιμες. Η Amstrad έβγαλε μια οργισμένη ανακοίνωση ότι τα PC1512 δεν έχουν κανένα πρόβλημα και δεν χρειάζονται ανεμιστήρα, ούτε ζεσταίνονται. Ταυτόχρονα, αρκετοί φανατικοί της Amstrad άρχισαν να κατηγορούν θεούς και δαίμονες για μυστικές σκευωρίες και επιχειρήσεις δυσφήμησης που οργανώθηκαν από την IBM για να μειώσουν την αξιοπιστία των μηχανημάτων της Amstrad. Και εκεί που η Amstrad διαρρηγνύει τα ιμάτιά της ότι το μηχάνημα δεν έχει κανένα πρόβλημα και έχει πείσει τους πάντες ότι όλα είναι ΟΚ, ξαφνικά ανακοινώνει ότι θα τοποθετηθεί ανεμιστήρας, απλά για να κρατήσει μερικούς-μερικούς ευχαριστημένους όπως λέει! Μα αφού δεν το χρειάζεται, γιατί τελικά το βάζει; Και περνάμε στο 4ο πρόβλημα, η Amstrad έστειλε επιστολή σε όλους τους ντίλερ της λέγοντας ότι όποιος αγοράσει 1512 με σκληρό δίσκο πρέπει την ίδια στιγμή να αγοράσει ένα συμβόλαιο επισκευής και συντήρησης, και, εάν δεν το κάνει και το μηχάνημα πάθει οτιδήποτε, δεν αναλαμβάνει καμία ευθύνη ακόμα και αν το πάθει τη στιγμή που το αγόρασε. Δηλαδή μια ακόμα χρέωση για τον αγοραστή.

Τελικά, όλοι ξέρουμε πώς εξελίχθηκε και καταγράφηκε η ιστορία: μετά από μήνες η διανομή εξομαλύνθηκε, η τιμή των 1512 ανέβηκε, τα προβλήματα λύθηκαν, κυκλοφορήσαν νέα καλύτερα μοντέλα με σκληρό δίσκο, τελικά βγήκε στην αγορά το 1640, και οι πωλήσεις συνεχίστηκαν. Ήταν το PC του λαού, όλη η Ευρώπη αγόραζε Amstrad 1512 - πού να βρουν τα απίστευτα χρήματα που ζήταγε η ΙΒΜ για τα δικά της PCs; Όμως, πίσω από αυτήν την τεράστια επιτυχία της Amstrad κρύβεται ένα μέλλον που λίγοι σκέφτηκαν τότε, αλλά τελικά έγινε πραγματικότητα πολύ αργότερα: εάν η Amstrad μπορούσε να πουλήσει (με κέρδος) σε αυτήν την τιμή έναν συμβατό, τότε και άλλοι θα μπορούσαν να κάνουν το ίδιο∙ μάλιστα, σε επόμενες σελίδες του MicroMad αναφέρεται ένα "νέο" που πέρασε στα ψηλά: ότι η Tandy ετοιμάζεται να κτυπήσει την αγορά με ένα φτηνό συμβατό, το 1000ΕΧ, σε τιμή κάτω από 500 λίρες. Τελικά, όλα αυτά θα οδηγούσαν στην παράγωγη και στην πώληση ορδών από no name ταϊβανέζικα/κινέζικα/made in Hong Kong μηχανήματα που πλημμύρισαν την αγορά και οδήγησαν στην καθιέρωση των PCs στην σημερινή τους μορφή και καθολική χρήση.

Ένα άλλο ενδιαφέρον άρθρο μιλάει για την οικονομική κατάσταση και ευμάρεια της Amstrad, και από αυτό κρατάμε τα νούμερα πωλήσεων των μηχανημάτων: λοιπόν, μέχρι τότε είχαν πουληθεί 350.000 PCW, 850.000 464/6128, και είχαν παραγγελθεί περισσότερα από 100.000 PC1512. Φυσικά, το πρόβλημα της Amstrad ήταν η αμερικάνικη αγορά όπου απέτυχε πλήρως ο 6128, και στήριζε πλέον τις ελπίδες της στο νέο PC1512.

Και συνεχίζουμε με περισσότερα για την Amstrad, που ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει την παραγωγή του PCW 8512 γιατί λέει ότι ακρίβυνε το δεύτερο disk drive που χρησιμοποιεί, αλλά θα παραμείνει στην αγορά το 8256 του οποίου η τιμή θα πέσει κατά 50 περίπου λίρες. Και εγώ αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν από τη μία το ένα μηχάνημα να φτηναίνει και από την άλλη το άλλο μηχάνημα να σταματάει την παραγωγή επειδή είναι αντιοικονομικό;

Τελειώνοντας επιτέλους με την Amstrad ας ασχοληθούμε και με τον έναν και μοναδικό "θείο", ο οποίος ανακοινώνει ότι έχει ένα μηχάνημα το οποίο είναι τόσο καλό που δεν μπορεί να ανακοινώσει τι είναι! Δεν είναι ούτε Spectrum compatible, ούτε IBM compatible, τι θα είναι μόνο ένας θείος ξέρει!

Στο στρατόπεδο της Apple ένα νέο μηχάνημα κυκλοφορεί, είναι το Apple ΙΙ GS που είναι μία εξελιγμένη έκδοση του Apple ΙΙ με επεξεργαστή τον 65c816 ο οποίος τρέχει όλο το software του 6502, αλλά μπορεί - ως 16bit - να απευθυνθεί σε 16 Μegabytes μνήμης. Το Apple ΙΙ GS έρχεται με 256ΚΒ μνήμης μέσα σε ένα όμορφο κουτί, έχει βελτιωμένα χρώματα, και, φυσικά, το γνωστό desktop user interface για χρήση με το ποντίκι - και όλα αυτά σε τιμή περίπου 1.000 λίρες (200.000 δραχμές).

Και περνάμε τώρα στην Commodore, η οποία ανακοίνωσε μία εκπληκτική προσφορά για την Αmiga: εάν έχετε αγοράσει πρόσφατα άλλο μηχάνημα Commodore όπως τον 64άρη ή τον 128άρη και έχετε στείλει την κάρτα εγγύησης πίσω στην Commodore (και μένετε στην Αγγλία), μπορείτε να αγοράσετε την Αmiga σε εκπληκτική τιμή, 100 λίρες χαμηλότερα! Βέβαια, η Αmiga 1000 είναι ήδη πολύ ακριβή και παρόλο που το ποσό της έκπτωσης είναι σημαντικό, παραμένει ακριβή. Φυσικά εμείς τώρα ξέρουμε ότι αυτό έγινε ώστε να φύγει το στοκ των πρώτων Αmiga 1000 διότι σε λίγο καιρό θα έρθει στην αγορά μία νέα Αmiga που θα έχει 512 ΚΒ μνήμης, ενσωματωμένο drive, και θα κοστίζει μόνο 600 λίρες!

Ξεφυλλίζοντας τις επόμενες σελίδες του MicroMad περνάμε καμιά δεκαριά απ' αυτές με διαφημιστικό περιεχόμενο και φτάνουμε στα reviews. Εκεί, το πρώτο παιχνίδι που μας απασχολεί είναι το Fist 2, το δεύτερο μέρος του γνωστού The Way of the Exploding Fist. Στη συνέχεια βλέπουμε το Asterix, και τέλος το Stainless Steel. Σειρά έχουν κάποια listings και άρθρα για αρχάριους, πριν περάσουμε στο βασικό θέμα του περιοδικού, την παρουσίαση του BBC Master. Για όσους δεν θυμούνται ή δεν ξέρουν, ο BBC Master ήταν ένα πανίσχυρο 8μπιτο μηχάνημα με 6512 επεξεργαστή, 128ΚΒ μνήμης RAM, custom chips για έλεγχο πληκτρολόγιου κλπ και, τέλος, 128ΚΒ ROM για το firmware που περιλάμβανε:32 KB για το λειτουργικό OS 3.20 , 16KB για την BBC BASIC VERSION 4, 16KB για το λειτουργικό των floppy drives DFS VERSION 2.2, 16KB για το λειτουργικό του σκληρού δίσκου, αλλά και floppy disk drive με χωρητικότητα 640KB το ADFS VERSION 5. Επίσης, 16KB για τον επεξεργαστή κειμένου VIEW, 16KB για το spreadsheet VIEWSHEET, 16KB για το software επικοινωνίας TERMINAL, και, τέλος, τον EDITOR, έναν πλήρη screen editor για χρήση με την BASIC. Εκτός από το εκπληκτικό hardware αυτού του μηχανήματος, οι δυνατότητες επέκτασής του ήταν εξαιρετικές, με 3 κάρτες επιταχυντών να κυκλοφορούν, μία με δεύτερο επεξεργαστή 6502 στην μεγαλύτερη ταχύτητα των 4 ΜΗΖ και 64KB που επέτρεπε στο μηχάνημα παράλληλη λειτουργία των δύο επεξεργαστών, μία κάρτα με 80186 επεξεργαστή και 512 ΚΒ με δυνατότητα να τρέχει DOS και GEM με ποντίκι, και μία με τον 32016 32bit επεξεργαστή και 512ΚΒ μνήμης που εκτόξευε το μηχάνημα σε άλλη κατηγορία. Ε, τότε με τέτοια απίθανα χαρακτηριστικά γιατί απέτυχε; Μα γιατί κανείς δεν μπορούσε να το αγοράσει με την τιμή που είχε! Ειδικά εάν σκεφτεί κάποιος ότι κόστιζε σκέτος, χωρίς floppy και οθόνη περισσότερα από ότι κόστιζε ο Amstrad 1512 με οθόνη και 2 floppy drives (πάλι στον 1512 καταλήγουμε)! Δεν χρειάζεται να πούμε περισσότερα για την εμπορική πορεία ή, μάλλον αποτυχία, του BBC Master.

Και τι έχει να αντιπαραθέσει το Pixel ενάντια στο μεγάλο hardware test του BBC στο MicroMad; Αντιπαραθέτει το hardware τεστ του φοβερού 8μπιτου home της NEC, του γνωστού (;) PC-600 1B ΜΚ-II! Του ποιου; Έλα, ποιος ήρθε; Το PC-600 κυκλοφόρησε αθόρυβα στο τέλος του 1986 και άλλο τόσο αθόρυβα εξαφανίστηκε, τόσο που σχεδόν κάνεις δεν το ξέρει. Ήταν θα λέγαμε με ένα κλασικό 8μπιτο μηχάνημα με επεξεργαστή τον PD 780C στα 4MHZ και εξωτερική εμφάνιση που έμοιαζε με κράμα Atari 65XE και Commodore 64C (μπεζ). Όπως παρατηρεί και το Pixel, το μηχάνημα ήταν στα στάνταρντ της 8μπιτης εποχής χωρίς κανένα ιδιαίτερο προτέρημα, και πολύ άπλα άργησε. Εάν είχε βγει πριν 3-4 χρονιά μπορεί να απασχολούσε κάποιους, αλλά στο 1986 η αγορά ήταν ήδη κορεσμένη από πολλά διαφορετικά 8μπιτα, και μάλιστα μερικά καταξιωμένα είχαν ήδη σταματήσει να υποστηρίζονται και αργοπεθαίναν όπως τα TI 99/4A, Dragon 32 & 64, Lynx, και πολλά ακόμα. Όποτε, μια τέτοια παντελώς αργοπορημένη προσπάθεια δεν μπορούσε να έχει καμιά απολύτως τύχη και κατέληξε στα αζήτητα. Ακολουθούν 2 hardware tests, το ένα άφορα joystick interfaces για τον Spectrum και το άλλο άφορα 2ο floppy disk drive για τον Amstrad CPC6128.

Θυμάστε ότι στην αρχή αναφέραμε ότι το Pixel έχει ένα αδιάφορο εξώφυλλο με θέμα το tele computing; Καιρός να δούμε τι είναι αυτό το μεγάλο αφιέρωμα, και τελικά διαπιστώνουμε ότι είναι ιστορίες τηλεφωνικής τρέλας (όπως λέει και ο τίτλος του) που σε γενικές γραμμές αναφέρονται σε τηλεφωνικές συνδέσεις μεταξύ υπολογιστών, δεν θα επεκταθώ στο άρθρο γιατί θα σας πάρει ο ύπνος πριν τελειώσω.

Έχει κάτι άλλο ενδιαφέρον το Pixel που θα έπρεπε να ασχοληθούμε; Μα τα reviews παιχνιδιών, φυσικά! Εδώ κάνουν παρέλαση μερικά από τα κλασικότερα παιχνίδια των 8bit υπολογιστών με την μερίδα του λέοντος να κατέχει το special review του T.T. Racer από τον Α. Λεκόπουλο ο οποίος λάτρευε τους υπολογιστές και τις μοτοσυκλέτες και συνέχισε την δημοσιογραφική του καριέρα αργότερα στο περιοδικό ΜΟΤΟ. Αλλά και τα υπόλοιπα παιχνίδια είναι πασίγνωστα, με γνωστότερα το Kane και το Fist 2 (που παρουσιάζεται και στο MicroMad), ακολουθούμενα από τα Sanxion, Speed King, Τhai Boxing, Bigtop Barney, Microsurgeon και Fungus.

Και στα δύο περιοδικά ακολουθούν σελίδες με listings, με του MicroMad να είναι πιο πλούσιες. Άλλο ένα κοινό σημείο είναι το χιουμοριστικό κόμικ που από ότι θυμάμαι πρωτοεμφανίστηκε στο Pixel και το αντέγραψε το MicroMad, αλλά το MicroMad διαθέτει και χιουμοριστικό μυθιστόρημα με τίτλο "η επιστροφή των αστρομαχητών". Τελικά και τα δυο τεύχη του Δεκεμβρίου 1986 είναι απολαυστικά και διατηρούν σε υψηλό επίπεδο την ύλη τους. Εν αναμονή λοιπόν του καινούργιο έτους (1987) και των νέων που θα φέρει στον κόσμο των micro υπολογιστών.

Scripta Manent online vol. 2

Το Scripta Manent online επιστρέφει, και μαζί με αυτό και ο Μιχάλης Ιωαννίδης. Ο δημιουργός και συγγραφέας της στήλης αυτή τη φορά καταπιάνεται με τις εκδόσεις του φθινοπώρου του 1986, ήτοι με τα Pixel αρ. 26 και MicroMad αρ. 8. Όσα ακολουθούν είναι ενδιαφέροντα και φέρνουν στο μυαλό μια άλλη εποχή, τότε που οι σελίδες του τεχνικού τύπου ήταν σχεδόν οι μοναδικές πηγές πληροφόρησης για τους χομπίστες κάθε είδους...

Οκτώβριος - Νοέμβριος 1986, MicroMad τεύχος 8 vs Pixel τεύχος 26

Το Pixel κερδίζει την μάχη του εξωφύλλου, αφού κυριαρχεί μια πρόταση "3 ΧΡΟΝΙΑ PIXEL"! Και ο αναγνώστης σκέφτεται "εδώ είναι μαζεμένη όλη η εμπειρία"! Στην πάνω δεξιά γωνιά υπάρχει αναφορά σε πλήρες τεστ του ZX Spectrum 128 +2, ενώ υπάρχουν αφιερώματα σε Z80 graphics, PCW show, και το "σπίτι του αύριο". Το MicroMad όπως συνήθιζε έχει φουτουριστικό εξώφυλλο με έναν διαστημικό σταθμό, και τα θέματα που απαρτίζουν το τεύχος είναι: ZX Spectrum 128 +2 , 300 προγράμματα για Amstrad, και αποκλειστικό: ο πρώτος Amstrad 1512 με ελληνικά στην Ελλάδα - μάλλον το MicroMad φαίνεται πιο πλήρες, για να το δούμε λοιπόν…

Το MicroMad ξεκινάει με το "μεταξύ  μας" και έχει βασικό θέμα τα γενέθλια του... Pixel! Το MicroMad προσπαθεί να βγάλει ένα θετικό συναίσθημα απέναντι στα 3 χρόνια του Pixel στέλνοντας τις ευχές του, και αυτό έρχεται σε αντίθεση με όλα τα προηγούμενα τεύχη και των δύο περιοδικών που περιέχουν "μπηχτές" και "κράξιμο" των αντιπάλων. Βέβαια, η στήλη δεν παραλείπει να αναφέρει ότι το πρώτο ελληνικό περιοδικό πληροφορικής είναι το ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ & COMPUTER από το οποίο προέρχεται το MicroMad και που προηγήθηκε του Ρixel. Αντίθετα, το editorial του Ρixel είναι πολύ λιτό και δεν περιέχει τίποτα ενδιαφέρον. Το MicroMad συνεχίζει με τις αντιδράσεις της "μυστικής αποστολής" δηλαδή της αποστολής δύο συνεργατών του περιοδικού που προσποιούμενοι τους άσχετους με τους υπολογιστές, έκριναν την εξυπηρέτηση των μεγαλύτερων καταστημάτων υπολογιστών στην Αθήνα. Λογικό ήταν οι "θιγόμενοι" με χαμηλότερη βαθμολόγια να πάρουν τηλέφωνα και, είτε να διαμαρτυρηθούν, είτε να προχωρήσουν σε ύβρεις κλπ. Το περιοδικό αυτοδιορθώνει τα γραφόμενά του ώστε να μην αφήσει παραπονεμένο κανένα κατάστημα, και παραθέτει δικαιολογίες για τις χαμηλές βαθμολογίες συγκεκριμένων καταστημάτων (λογικό, πώς αλλιώς θα πάρει διαφημίσεις;). Το Ρixel αντίθετα ξεκινάει την ύλη με την στήλη της αλληλογραφίας, μια στήλη που την συγκεκριμένη χρονική περίοδο του Pixel ήταν εντελώς άχρηστη για τους αναγνώστες, αφού διάβαζαν μόνο απαντήσεις όπως "ναι, υπάρχει για τον υπολογιστή σου", "μπορείς να ρωτήσεις τα διαφημιζόμενα καταστήματα", "υπάρχουν κάποιες διαφορές μεταξύ τους" και ο (τρίτος) αναγνώστης μένει με την απορία τι διάολο ρωτούσε η ερώτηση! Στα υπόλοιπα νέα του Pixel αυτό που τότε (αλλά και τώρα) θα κινούσε την προσοχή είναι ένα μικρό άρθρο που ξεκινάει με "15 εκατομμυριάκια εντολές το δευτερόλεπτο" και μάλιστα σε ST, και αναφέρεται σε μια κάρτα της Kuma που θα είχε επάνω της δυο Τransputers T414 (για όσους δεν θυμούνται είναι 32bit της οικογενείας των RISC) με δυνατότητα 7,5 MIPS ο καθένας. H κάρτα θα είχε αρχική τιμή περίπου 1500 λίρες, και γράφω "θα είχε" γιατί φυσικά πώς θα μπορούσε να κυκλοφορήσει κάτι με τέτοια τιμή;

Η καλύτερη στήλη του Pixel, το "Εδώ Λονδίνο" έχει εκτενές αφιέρωμα στην μεγαλύτερη έκθεση υπολογιστών της Ευρώπης, το λονδρέζικο PCW show, όπου την παράσταση έκλεψαν ο νέος Amstrad 1512, λιγότερο ο ST και ο νέος Spectrum +2 (της Amstrad, φυσικά), αλλά τα βλέμματα τράβηξε η μια και μοναδική Amiga 1000 με τα εξωπραγματικά για την εποχή γραφικά της (βέβαια δεν τράβηξε και τις τσέπες, γιατί με τέτοια τιμή οι αγοραστές θα περίμεναν... 2 χρόνια για να πάρουν Amiga500!). Παρουσίαση του PCW show έχει και το MicroMad, αλλά καταλαμβάνοντας μόνο μια σελίδα. Το μεγάλο αφιέρωμα του Pixel, δηλαδή τα "τρία χρόνια μαζί" που καταναλώνει 7 σελίδες, τελικά δεν έχει ενδιαφέρον, αφού το μόνο που κάνει είναι να αναφέρει τα θέματα που είχε καλύψει το περιοδικό ανά τεύχος στα 3 χρόνια κυκλοφορίας του, δηλαδή μια επανάληψη από αυτά που ήδη είχε διαβάσει ο αναγνώστης, λες και δεν θα μπορούσε να βγάλει ένα παλιότερο τεύχος από την βιβλιοθήκη του και να το ξαναδιαβάσει!

Πάμε τώρα στις παρουσιάσεις μηχανημάτων, και το ζουμί είναι στην παρουσίαση του ΖΧ Spectrum +2 από το MicroMad. Εκεί διαβάζουμε κάποια σημεία που είναι τονισμένα με bold, όπως ότι στο τεύχος Ιουλίου είχαν αναγγείλει την άφιξη του μηχανήματος, ότι είχαν δώσει τα τελικά τεχνικά χαρακτηριστικά και την τιμή. Φυσικά τονιζόμενα με bold είναι και τα σημεία που αναφέρονται στο Pixel, το οποίο  ανέφερε στο τεύχος Ιουλίου-Αυγούστου ότι είχε αποκλειστικές πληροφορίες για τον Spectrum +2, καθώς και ότι το Pixel ανέφερε τα πιθανά τεχνικά χαρακτηριστικά. Και, φυσικά, χοντρό χώσιμο έχουμε και για την φωτογραφία που είχε στο εξώφυλλο το Pixel με τον Spectrum +2 και το χέρι του εξωγήινου επάνω του, το οποίο είναι από διαφήμιση αγγλικού περιοδικού (και η γραμμή στη μέση της φωτό είναι από το κόψιμο της σελίδας στην δισέλιδη διαφήμιση του  αγγλικού περιοδικού), και προφανώς αυτήν την φωτογραφία έχει κλέψει το Pixel για να δώσει "αποκλειστικές" φωτογραφίες στο προηγούμενο τεύχος του. Έκτος από το έμμεσο κράξιμο στο Pixel, το άρθρο με την παρουσίαση του ZX Spectrum +2 αποτελεί τροφή για ενδιαφέρουσες σκέψεις. Ο νέος Spectrum +2 κόστιζε περίπου τριάντα τόσες χιλιάδες δραχμές χωρίς μόνιτορ. Ο Amstrad  464 με μόνιτορ πουλιόταν πενήντα τόσες χιλιάδες δραχμές στην Ελλάδα, άρα μιλάμε για μια διάφορα είκοσι χιλιάδων δραχμών. Τι θα γινόταν εάν κάποιος προσέφερε τον +2 πακέτο με μόνιτορ στην τιμή που πουλιόταν ο 464, ή, για να το πάμε ακόμα πιο πέρα, εάν έδινε το πακέτο φτηνότερα από τον 464; Η απάντηση είναι ότι στην εξίσωση θα πρέπει να βάλουμε και τα μηχανήματα και τις δυνατότητές τους, με τον 464 να έχει μια εκπληκτικά γρήγορη BASIC (περίπου 4 φόρες γρηγορότερη αυτής του Spectrum), και γραφικές δυνατότητες απλησίαστες από τον αντίπαλό του. Όμως ο +2 διαθέτει 128ΚΒ, midi port, RS232 interface και συμβατότητα με το (άφθονο) υπάρχον software του Spectrum. Τελικά, η ιστορία έδειξε ότι ο 464 συνέχισε να πουλάει καλά και ότι ο Spectrum +2 δεν αποτέλεσε απειλή μέχρι την μετάβαση στα 16μπιτα.

Όμως και το Pixel έχει παρουσίαση του Spectrum +2, και μάλιστα αυτή τη φορά έχει φωτογραφία του μηχανήματος δίπλα σε ένα τεύχος του, αλλά η ζημιά (βλέπε κλέψιμο φωτογραφίας) είχε ήδη γίνει. Το τεστ πάντως είναι πιο αναλυτικό από το αντίστοιχο του MicroMad, αν και ο συγκεκριμένος Spectrum +2 δεν λειτουργούσε σωστά με την έξοδο RGB του. Αργότερα όλοι μάθαμε ότι ανάλογα με την μητρική του μηχανήματος υπάρχουν και σημαντικές διάφορες στην έξοδο RGB ! Αφού λοιπόν το Pixel απέτυχε να δει σωστή εικόνα με το RGB, το συνέδεσε μεσώ modulator και RF σήματος, για να πάρει παρόμοιο αποτέλεσμα, με την εικόνα να μην συγχρονίζει σωστά αυτή τη φορά. Τελικά ήθελε ρύθμιση στο κανάλι και έδειξε. Όλα OK με την δοκιμή, εάν εξαιρέσουμε το 48K mode που έχει τις keywords (έτοιμες εντολές σε κάθε πλήκτρο) αλλά πουθενά στο πληκτρολόγιο δεν αναγράφονται αυτές (όπως αναγραφόντουσαν στο παλιό ZX Spectrum 16K & 48K) και έτσι είναι αδύνατο να χρησιμοποιηθούν!

Επιστρέφοντας στο MicroMad διαβάζουμε μια συνέντευξη του νέου αντιπροσώπου της Amstrad στην Ελλάδα. Εδώ το σημείο που θα πρέπει να σταθούμε είναι ότι για πρώτη φορά αναφέρονται προβλήματα με το νέο συμβατό της εταιρίας, τον PC1512. Και είναι αρκετά τα προβλήματα: το έγχρωμο μόνιτορ δεν αποδίδει σωστά τα περιγράμματα των οθονών, ενώ το μονόχρωμο δεν είχε τόσο μεγάλη διακριτική ικανότητα όσα τα στάνταρντ ΙΒΜ συμβατά μόνιτορ. Και το πρόβλημα επεκτείνεται, καθώς εάν ο κάτοχος του Amstrad 1512 θελήσει να αλλάξει μόνιτορ, θα πρέπει να έχει ΚΑΙ το παλιό επάνω στο γραφείο του, καθώς στο παλιό μόνιτορ φωλιάζει το τροφοδοτικό του μηχανήματος. Δεύτερο σημαντικό πρόβλημα ότι κάποιο software δεν έτρεχε. Η απάντηση του αντιπροσώπου είναι "δεν υπάρχει περίπτωση να μην τρέχει προγράμματα ο Amstrad 1512, ακόμα και εάν σε μερικά υπάρχουν ορισμένα μικροπροβλήματα", δηλαδή παραδέχεται ότι όντως υπάρχουν προβλήματα! Τρίτο θέμα - και αυτό εξίσου σοβαρό -, εμφανίστηκε όταν κάποιοι έβαλαν σκληρό δίσκο στο μηχάνημα με αποτέλεσμα να λιώσει το εξωτερικό κουτί (που ήταν πλαστικό, έναντι του μεταλλικού που είχαν τα υπόλοιπα συμβατά) και το θέμα παραπέμπει σε υπερθέρμανση. Η απάντηση του αντιπροσώπου είναι "οποιοδήποτε πρόβλημα σχετικό με τον σκληρό δίσκο οφείλεται αποκλειστικά στο ότι ο σκληρός δίσκος που χρησιμοποιήθηκε δεν ήταν της Amstrad, με τον δικό του δεν υπάρχει πρόβλημα". Και εδώ μια από τα ίδια, έμμεση παραδοχή ότι υπάρχει πρόβλημα. Λες και οι καταναλωτές ήταν υποχρεωμένοι να αγοράζουν μόνο σκληρούς από την Amstrad. Επόμενο πρόβλημα που ακούστηκε ήταν ότι τα disk drives ήταν προβληματικά και θορυβώδη, κάτι που διαψεύδει ο αντιπρόσωπος. Τέλος, προβλήματα αναφέρθηκαν με τους ελληνικούς χαρακτήρες. Να θυμίσω ότι τα πρώτα μοντέλα δεν είχαν δυνατότητα για ελληνικούς χαρακτήρες, διότι δεν χώραγαν στην ROM. Η αντιπροσωπία είχε παραγγείλει ειδική ελληνική έκδοση, αλλά αυτή θα έφτανε στην Ελλάδα τον επόμενο Ιανουάριο. Κάποιοι έτρεξαν να επωφεληθούν και παρουσίασαν κιτ με ελληνικά για το μηχάνημα, που είχαν θέματα. Ο αντιπρόσωπος απάντησε ότι "η μονή λύση είναι η επίσημη αντιπροσωπία που θα εξασφαλίζει 100% ελληνικούς χαρακτήρες". Σαν συμπέρασμα βλέπουμε ότι πάρα τις διαψεύσεις, πράγματι ο νέος Amstrad 1512 είχε προβλήματα, κυρίως λόγω του βασικού σκεπτικού πίσω από την σχεδίασή του, δηλαδή η μείωση του κόστους να είναι η βασική προτεραιότητα. Μερικά προβλήματα βέβαια ήταν υπαρκτά, μερικά ήταν προϊόν φαντασίας των ανταγωνιστών, γιατί, όπως και να το κάνουμε, η Amstrad  χτύπησε την πανίσχυρη και καθιερωμένη αγορά συμβατών με ένα μηχάνημα που δεν είχε το βασικό πρόβλημα των ανταγωνιστών του, δηλαδή την υπερβολική τιμή απόκτησης. Και αυτό άγχωσε πολλούς ανταγωνιστές, τους έλουσε με κρύο ιδρώτα και αποφάσισαν να καταφύγουν στη λύση της διάδοσης φημών, αληθινών και μη.

Φυσικά και το Pixel έχει παρόμοια συνέντευξη με τον νέο αντιπρόσωπο της Amstrad (!) και δεν χρειάζεται να σας πούμε ότι λέει παρόμοια πράγματα! Πάμε και στις παρουσιάσεις software με το MicroMad να παρουσιάζει κλασικά παιχνίδια της εποχής όπως τα Cauldron 2, Shogun, Soccer '86, Winter Games, Splitting Images, αλλά και το ελληνικό "ΤΑΒΛΙ για όλους" από την COSMON software. Το Pixel παρουσιάζει τα Miami Vice, Contamination (επίκαιρο και σήμερα),  Knight Rider, και Cauldron 2. Σαν special review το Pixel παρουσιάζει το πρόγραμμα ζωγραφικής "The Art Studio" για Commodore 64 και ZX Spectrum. Και μετά, και στα δυο περιοδικά ακολουθούν άπειρες σελίδες με listings, κάτι το οποίο ήταν πολύ ενδιαφέρον εκείνη την εποχή, και για μερικούς χρήστες ήταν και ο μοναδικός τρόπος να αποκτήσουν καινούργιο software! Και τα δύο περιοδικά διαθέτουν κόμικς, ενώ το MicroMad τελειώνει το τεύχος με την αλληλογραφία, όπου έχει μία διαφορά και μία ομοιότητα με το Pixel: η διάφορα είναι ότι το Pixel ξεκινάει το τεύχος με αλληλογραφία ενώ το MicroMad τελειώνει με αλληλογραφία, ενώ η ομοιότητα είναι ότι οι απαντήσεις και των δυο στηλών είναι το ίδιο άχρηστες. Στο MicroMad βέβαια το πρόβλημα δεν είναι ότι λείπουν οι ερωτήσεις (όπως και στο Pixel), αλλά το ότι σχεδόν όλες οι απαντήσεις είναι του τύπου "κάτι σχετικό θα κάνει το περιοδικό στο μέλλον", "μείνε συντονισμένος στο περίπτερό σου", "κάνε λίγη υπομονή μέχρι τα επόμενα τεύχη" κλπ. Με λίγα λόγια δεν μπορούν να απαντήσουν στην κάθε απαίτηση του αναγνώστη, και του απαντάνε ότι θα το κάνουν στο μέλλον, πράγμα που συνήθως δεν γίνεται (το περιοδικό γράφει ό,τι έχει προγραμματίσει, όχι ό,τι θέλει ο κάθε αναγνώστης) και τελικά ο αναγνώστης μένει με την υπόσχεση στο χέρι (!) και περιμένει έως ότου καταργηθεί ο υπολογιστής του ή μέχρι να κλείσει το περιοδικό!

Scripta Manent online vol.1

Χαράς ευαγγέλια για όσους γουστάρουν έντυπο ξεκατίνιασμα a la 80s, καθώς το Scripta Manent επιστρέφει! Ο Μιχάλης Ιωαννίδης ξανάρχεται ορεξάτος να συνεχίσει το ξεψάχνισμα των κομπιουτερικών εντύπων των 80s, διαδικτυακά πλέον, προς τέρψιν όσων θα ήθελαν να ξαναθυμηθούν κάποιες από τις - όχι και τόσο - glory days της εποχής. Scripta Manent online λοιπόν, vol. 1!

Σεπτέμβριος 1986, Pixel αρ. 25 vs. MicroMad αρ. 7

Και η μάχη συνεχίζεται! Βρισκόμαστε στον Σεπτέμβριο του 1986 και άπαντες μετά τις διακοπές, την ξεκούραση και τη ραστώνη του καλοκαιριού ετοιμάζονται για τη νέα σεζόν. Οι μαθητές για τη νέα σχολική χρονιά, οι ποδοσφαιρικές ομάδες για τη νέα αγωνιστική περίοδο, οι εργαζόμενοι για έναν βαρύ εργασιακό χειμώνα (μέχρι το επόμενο καλοκαίρι), τα μαγαζιά και οι εταιρίες υπολογιστών για τις πωλήσεις του φθινόπωρου, και, φυσικά, τα αγαπημένα μας περιοδικά υπολογιστών ξεκινάνε τη μάχη ρίχνοντας το δυνατό τους χαρτί. Και αυτό δεν είναι άλλο από τις "αποκλειστικότητες". Μάλιστα φτάνουν στο σημείο να λένε και για "παγκόσμιες αποκλειστικότητες", είναι άραγε αλήθεια όλα αυτά ή διαφημιστικά τρικ; Ας το δούμε αναλυτικά. 

 

 

Η μάχη του Pixel με το MicroMad ξεκινά από τα εξώφυλλα. Αποκλειστικότητα εσύ, αποκλειστικότητα και εγώ λοιπόν, και το MicroMad στο εξώφυλλο απεικονίζει τις αποκλειστικές φωτογραφίες του Amstrad 1512, ενώ σαν δεύτερο άρθρο έχει το ομιχλώδες "μυστικές αποστολές". Το Pixel έχει ακόμα πιο αποκλειστικό εξώφυλλο, με την διάσημη πια φωτογραφία του ZX Spectrum +2 με το χέρι του εξωγήινου E.T. από επάνω του και τον τίτλο "παγκόσμια (!) αποκλειστικότητα, ο νέος Sinclair της Amstrad", ενώ στο εξώφυλλο οι αποκλειστικότητες συνεχίζονται με φωτό του Thor, ενός νέου Sinclair QL που τελικά δεν κυκλοφόρησε πότε. Το MicroMad ξεκινάει με το κλασικό editorial που ονομάζεται "Μεταξύ μας" όπου σχεδόν αυτόκολακεύεται για τη νέα μορφή, τις επιτυχίες, τη βελτίωση, τις αποκλειστικότητες, την περισσότερη ύλη κλπ του περιοδικού. Το επόμενο άρθρο είναι το "ματιές στην αγορά" και εδώ θα σταθούμε αρκετά γιατί περιλαμβάνεται και η αποκλειστικότητα του περιοδικού, ο Amstrad 1512, ή, για να το πούμε σωστότερα, "οι φωτογραφίες του Amstrad 1512". Λοιπόν, στο εξώφυλλο του περιοδικού υπάρχει μια έγχρωμη φωτό του μοντέλου PC1512DD (με δυο floppy των 5,25"), ενώ μέσα στο περιοδικό υπάρχει άλλη μια έγχρωμη φωτό ενός PC1512HD (με ένα floppy και σκληρό) να τρέχει GEM. Θα σκεφτείτε "ωραία, είναι πράγματι αποκλειστικότητα" αλλά ρίχνοντας κατευθείαν μια μάτια στο Pixel Σεπτεμβρίου θα διαπιστώσουμε ότι η δεύτερη φωτό του MicroMad υπάρχει και στο PIXEL σε αντίστοιχο άρθρο! Διαβάζουμε το κείμενο ώστε να δούμε τι διάολο είναι αυτή η αποκλειστικότητα, και αναφέρει κατά λέξη "παρουσιάζουμε σε παγκόσμια αποκλειστικότητα τις πρώτες έγχρωμες φωτογραφίες του νέου παιδιού του Alan Sugar, πραγματικές φωτογραφίες και όχι σχέδια με σχίσιμο στη μέση που βάφτηκε πρόχειρα για να καλυφθεί...". Α, πες το έτσι ρε φίλε, τις πρώτες ΕΓΧΡΩΜΕΣ φωτογραφίες. Και σαν νέο της τελευταίας στιγμής η τιμή του στην Ελλάδα από 150.000 έως 300.000 δρχ. Ναι, αλλά είπαμε ότι η φωτογραφία υπάρχει και στο Pixel (έστω και ασπρόμαυρη). Στη συνέχεια στο άρθρο "Ματιές στην αγορά" το MicroMad ρίχνει τα δηλητηριώδη βέλη του εναντίον του Pixel και μας θυμίζει ότι:

1) "γνωρίζουμε τα πλήρη τεχνικά χαρακτηριστικά του ZX Spectrum +2 από το τεύχος Ιουλίου (2 μήνες πριν)", άμεση αναφορά στο Pixel Σεπτεμβρίου με το "αποκλειστικό" τεστ του Spectrum +2. Όμως, όπως θα δούμε παρακάτω, και το MicroMad είχε πέσει λίγο έξω στα χαρακτηριστικά.

2) "γνωρίζουμε τα τελικά χαρακτηριστικά του Amstrad 1512 από το τεύχος Ιουλίου (2 μήνες πριν)", αναφορά στο Pixel που δεν είχε πετύχει 100% τα τεχνικά χαρακτηριστικά (έγραφε για 3,5" floppy drive),

3) "γνωρίζουμε για τον νέο QL, τον Thor, από το τεύχος Ιουνίου (3 μήνες πριν) σε αποκλειστική για την Ελλάδα παρουσίαση με φωτογραφίες", επίθεση στο Pixel που στο εξώφυλλό του υπάρχει αναφορά για αποκλειστικότητα στο θέμα του Thor,

4) "έχουμε δει σε φωτογραφία τον νέο υπολογιστή της JVC, το MSX2, στο τεύχος Ιουνίου (3 μήνες πριν)", η αντίστοιχη παρουσίαση στο Pixel είναι στο τεύχος Σεπτεμβρίου,

5) "σε αυτό το τεύχος έχουμε δει τις πρώτες έγχρωμες φωτογραφίες του PC1512" ενώ το Pixel έχει δημοσιεύσει μόνο ασπρόμαυρες,

6) "γνωρίζουμε επίσημα τον νέο αντιπρόσωπο της Amstrad στην Ελλάδα", ενώ το Pixel απλά δημοσιεύει φήμες ότι η αντιπροσωπία θα πάει στα χεριά του κ. Καραϊωσηφίδη, ιδιοκτήτη των καταστημάτων Micropolis,

7) "έχουμε μάθει τα πρώτα νέα για τον καινούργιο BBC", το Pixel δεν αναφέρει κάτι αλλά και το MicroMad τελικά θα πέσει έξω ως προς το όνομα του μηχανήματος,

8) "διαβάσαμε την επίσημη δήλωση της Amstrad για το πρόβλημα με το Thor, όταν άλλοι ακόμα κάνουν παρουσίαση του Thor και πρωτοαναφέρουν το πρόβλημα με την Amstrad", εδώ βλέπουμε μια κατευθείαν επίθεση στο Pixel με αναφορά σε αυτό σαν "άλλοι". Αυτές οι 8 επιθέσεις είναι κατευθείαν στην καρδιά του Pixel, το οποίο ωστόσο κάνει και αυτό την αντεπίθεσή του. Στην πρώτη σελίδα του αναφέρει ότι είναι το πρώτο περιοδικό στον κόσμο που δημοσιεύει φωτογραφία και χαρακτηριστικά του νέου ZX Spectrum +2. Πράγματι, το MicroMad δεν έχει φωτογραφία του νέου Spectrum, αλλά, όπως θα δούμε στα επόμενα τεύχη, ακόμα και αυτή η φωτογραφία του Pixel είναι κλεμμένη από ξένο περιοδικό. Άρα, ναι μεν έχουμε γκολ υπέρ του Pixel, αλλά ολίγον οφσάιντ. Στην συνέχεια αναφέρει τις άλλες 2 αποκλειστικότητες (τον Amstrad 1512 και τον Thor), που όμως τελικά αποδεικνύεται ότι δεν είναι αποκλειστικότητες, αφού τα νέα υπάρχουν και στο MicroMad. Σε άλλη σελίδα του Pixel διαβάζουμε μια ευθεία επίθεση στο MicroMad με θέμα τα χαρακτηριστικά του Spectrum +2: "η πραγματικότητα απέχει πολύ από όσα γράφτηκαν από άλλο περιοδικό του χώρου που εκμεταλλεύτηκε την δίψα των αναγνωστών για άμεση ενημέρωση. Δεν θα έχει 256ΚΒ RAM αλλά 128ΚΒ και δεν θα είναι ένας 464 με ετικέτα Sinclair. H τιμή του δεν θα είναι απαγορευτική όπως έγραψαν κάποιοι απαισιόδοξοι οραματιστές". Βλέπουμε ότι ο πόλεμος έχει ενταθεί και οι επιθέσεις έχουν ισχυροποιηθεί και από τις δυο πλευρές.

Περνώντας στα υπόλοιπα θέματα του MicroMad, περιμένουμε να διαβάσουμε ποια είναι αυτή η περιβόητη "μυστική αποστολή" που αναφέρει στο εξώφυλλο. Λοιπόν, δύο συνεργάτες του περιοδικού προσποιούμενοι τους υποψήφιους αγοραστές Η/Υ επισκέφτηκαν όσα περισσότερα καταστήματα υπολογιστών βρήκαν, και, παριστάνοντας τους άσχετους, "βασάνισαν" τους πωλητές ώστε να δουν την φιλικότητα και την εξυπηρέτηση των υπάλληλων. Σε γενικές γραμμές τα συμπεράσματα του άρθρου είναι αναμενόμενα, δεν διαβάζουμε αρνητική βαθμολογία για κάποιο κατάστημα, μερικά θα πάρουν βαθμολογία 3/3 και μερικά 2/3, μάλλον τίποτα ιδιαίτερο τελικά δεν είχε η "μυστική αποστολή". Το MicroMad στο πνεύμα των ήμερων έχει όπως πάντα πάρα πολλά listings και peeks & pokes και πολλές σελίδες με προγραμματισμό, τόσο σε γλώσσα μηχανής όσο και σε Pascal και BASIC. Τέλος, στις σελίδες της αλληλογραφίας, άσχημη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι δημοσιεύονται γράμματα αναγνωστών χωρίς καμία απάντηση από κάτω. Παρόλα αυτά, σαν συμπέρασμα καταλήγουμε στο ότι το MicroMad είναι στα ίδια επίπεδα με το Pixel στην ύλη του και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν τα πρώτα τεύχη του να χαρακτηρίσουν λειψά ή ανεπαρκή.